Walaalayaal qoraalkaygan waxan uga hadli doonaa waxyaabaha caqabadaha  ku ah horumarka maakhkir?. Sida aynu la wada socono dawladii wadanka ka burburtay waxa ay dhaqaale badan gelisay magaalada muqdisho oo kali ah. Iyadoo aan dalkla intiisa badan waxba ka qaban, tusaale ahaan adeegyada intooda badan waxaa  loodoonanjiray muqdisho, haday ahaato tacliin iyo caafimaadba, shakhsiyad ahaan anigu maba aaminsani in dawladi deegaanka maakhir ka burburtay, Maxaa yeelay dawladu wax saamayn weyn ah kuma lahayn gobolka sanaag; xag siyaasadeed iyo xag horumarba.

Hadaba markii ay burburtay dawladii muqdisho.qayba badan oo somaaliya ah oo deegaankeena kaga liitay xaga horumarka, waxaa si habsami lah uga bilwaday horumar aad u wayn oo aan looga baran xiligii dawladu jirtay, gaar ahaan xaga  adeegyada bulshada ee kala duwan gaar ahaan waxbarashada heerka sare jaamaacadaha, hopitalska, isgaarsiinta. Haayadaha caalamka oo toos uga hawlgala oo bixiya tababaro iyo mashaariico horumarineedba.inta aanan u gudbin caqabada horumarka maakhir aan wax ka xussusano.

Xaalada nabadgelyo,siyaasadeed iyo Environmentiga deegaanka maakhir.

Dhul aahaan deegaan maakkhir wuxuu ka koobanyahay, bad iyo beri aad u balaadhan , deegaanka maakhir waxa uu ku haboonyahaydaaqsinta/xoolo dhaqashada, beeraha, kaluumaysiga waxa kale oo deegaanku uu gaarla yahay buuro macaadin kaladuwan ay ka buuxdo.

Degaana wanaaagiiska ka sokow,Waxaa wax lagu farxo ah in dadweynaha reer maakhir in ay ku guulaysteen xasilinta nabadgelyada gobolka, tusaala ahaan sanandkan aynu ku jirno 2011 waxaa magaalada laasqoray ka dhacay hal faldambiyeed oo kaliya oo ahaa kii haayada Hornrelief loo gaystay. Degaanka maakhir kama dhacaan dagaalo qabiila,ama kooxo u dhexeeya, sidoo kale deegaanka maakhir kama dhicin falal burcadnimo, ha noqoto mid xaga berriga iyo baddaba. Is qarxinta oo soomaliya caanka ka noqotay degaanka kama dhicin.

Faldanbiyeedyada sanadkan ka dhacay degaanka maakhir aad ayay uga hooseeyaan Marka la barbar dhigo magaalooyinka bosaaso iyo galkacayo. Markii aan dhinacyo badan ka fiiriyay caqabadaha hurumarka maakhir waxaa ii soo baxday in horumarka gobolka ay caqabad ku yihiin laba arimood, mida koowaad oo ah  dadweynaha reer maakhir oo aaminay inaysan wax qabsan Karin islamarkaasna eedeeya maamulada degaanka la deriska ah sida Puntland iyo S/land. arinka labaad ee caqabada ah ee larabo inaan ku baraarugno waxa weeye haayada caalamiga ah oo deeganka ka bixiyay false report, warbixin aan sax ahayn, isla markaasna deegaanka ku sheegay inuu yahay mid aan nabdoonayn.

Hadaba akhristow yaa masuuliyadaas la dayacleh ma reer maakhir mise puntland iyo s/land. anigu p/land iyo s/land midna kuma eedeyanayo caqabadaha horumarka maakhir. Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa nimaan hadlin hooyadii qadisay waxan ku soo gebagebaynaynayaa dadwayna reer maakhir, sida aqoonayahanka iyo wax garadka ayaa laga raabaa inay caalamka toos ula xiriiraan oo codsigooda u qortaan.